Tham khảo sách: Ngịch lý 13
Bên cạnh những tác phẩm trinh thám lấy bối cảnh hiện thực, nhà văn Higashino Keigo còn khai thác đề tài hiện thực huyền ảo với thế giới hậu tận thế. Tiểu thuyết Nghịch lí 13 (Paradox 13) là một tác phẩm như vậy, không chỉ khắc họa hình ảnh thế giới sau ngày tận thế mà còn thể hiện sự nghiêm cẩn của tác giả khi xây dựng và lý giải giả thuyết về một thế giới hoang tàn, đổ nát và nghiệt ngã.
Bối cảnh: Giây phút thế giới đảo lộn
Câu chuyện bắt đầu từ một sự kiện khoa học: vào hồi 13 giờ 13 phút 13 giây ngày 13 tháng 3 theo giờ Nhật Bản, thế giới sẽ bị chậm lại 13 giây. Chỉ có các quan chức cấp cao trong chính phủ biết thông tin này, còn người dân hoàn toàn bị che giấu. Bí danh P-13 được đặt cho sự kiện, và mọi công tác chuẩn bị diễn ra trong âm thầm. Tuy nhiên, khi thời khắc then chốt đến, hầu hết con người đột nhiên biến mất, chỉ còn lại một số người giữa nước Nhật hoang lương trên bờ vực tàn lụi.
Mười ba con người còn sống sót
Trong số lượng tác phẩm đồ sộ của Higashino Keigo đã được phát hành tại Việt Nam, Nghịch lí 13 là tác phẩm đầu tiên khai thác đề tài thế giới và con người hậu tận thế. Đây là một tác phẩm viễn tưởng hiện thực gần như vắng bóng yếu tố trinh thám, ngoại trừ cách những người sống sót tìm ra nguyên do cho sự hỗn độn. Xuyên suốt câu chuyện, điều Keigo hướng đến là giá trị sinh tồn của con người trong một thế giới vỡ nát.
Mười ba con người cùng có mặt tại thời điểm 13 giờ 13 phút 13 giây ngày 13 tháng 3 và họ lần lượt gặp nhau trong tâm trạng hoang mang, sợ hãi giữa một Tokyo gần như không còn bóng người. Họ tìm thấy nhau như tìm thấy động lực để bình tĩnh đối diện với hoàn cảnh và tiếp tục sống trong bối cảnh không biết trước ngày mai sẽ thế nào.
“Nhưng việc phát hiện ngoài bản thân ra vẫn còn những người khác sống sót đã khơi dậy lòng ham sống của cậu. Đồng thời, cậu cũng thấm thía niềm hạnh phúc khi có thể tiếp xúc và trò chuyện với người khác như lúc này.”
Dù tập hợp thành nhóm, mỗi người với tính cách, độ tuổi, nghề nghiệp và địa vị xã hội khác nhau lại có tâm thế riêng trước thực tại. Nước Nhật hoang vắng, hỏa hoạn khắp nơi, xe cộ ngổn ngang, nhưng vẫn là một nơi hiện đại với hệ thống tự động hóa cao, điện nước sinh hoạt, nhà hàng, cửa hàng tiện lợi, khách sạn… đủ để đảm bảo sinh tồn trong một thời gian. Vì thế, có người tính đến những bước đi dài như người cảnh sát ưu tú Seiya, cũng có người giữ sự bình thản đến bàng quan. Nhưng dù sống trong khoảnh khắc hiện tại, không biết ngay sau sẽ thế nào, mười ba con người ấy đều khát cầu sự sống. Họ muốn sống bởi còn sống, họ còn có hi vọng cho một tương lai dù vô định.
Nghịch lí trong thế giới hậu tận thế
Giữa thế giới hoang tàn chỉ còn mười ba cá nhân, hàng loạt giá trị quan của thế giới trước kia trở nên vô nghĩa. Câu hỏi “Đạo đức là gì?” mà ông Yamanishi đặt ra cho Fuyuki là một câu hỏi lớn. Khi người ta không thể định nghĩa sự tồn tại của chính mình, làm sao có thể định nghĩa đúng sai, luân thường đạo lý trong một xã hội đang tàn lụi?
Nghịch lí 13 không chỉ là nghịch lí của một thuật toán vũ trụ ảnh hưởng vĩ mô, mà còn đi đến những điều vi mô với từng cá nhân. Càng trong nghịch cảnh, người ta càng nhận ra cuộc sống đủ đầy trước đây với cuộc sống khốn khó hiện tại, làm nảy sinh nghịch lí khiến họ trân trọng những điều giản đơn. Người già nhận ra gánh nặng tuổi tác và trân trọng sự sẻ chia. Người trẻ nhận ra thứ trước đây ghét bỏ giờ trở nên đáng quý, như lon nước ép cà chua Asuka thấy dở tệ mà giờ bỗng ngon lành. Tại nơi mọi thứ đảo lộn, tuân theo lí trí hay đi theo tình cảm cũng chỉ là cách gồng mình sinh tồn và tìm sự sống cho người khác, dù có phải an tử cho một sinh mạng vẫn còn hơi thở.
Nhưng trong thế giới hậu tận thế ấy, vẫn tồn tại những chân lí không thể rũ bỏ: lòng kiêu hãnh, tự trọng và tình người âm ỉ cháy trong mỗi cá nhân. Con người, với nghĩa chữ người viết hoa, là những kẻ có tình cảm và sẵn sàng sống trọn với cái tôi kiêu hãnh.
Thế giới có tàn lụi, nhưng tình người vẫn còn mãi
Hơn 500 trang truyện với thời gian sự kiện rất ngắn, lặp đi lặp lại những chuyến hành trình tìm nơi an toàn, động đất, bão lũ ngày càng khắc nghiệt. Nhưng dẫu có cay nghiệt đến thế, điều ấm áp vẫn tồn tại giữa thế giới hoang tàn đổ nát: tình người. Người ta sẵn sàng hi sinh bản thân cho tập thể, liều mình giữ lấy sinh mạng bé nhỏ như bảo vệ tương lai mong manh. Trong thế giới tràn ngập nghịch lí, đến đạo đức cũng có thể xét lại, nhưng tình người âm ỉ vẫn thôi thúc người ta tranh đấu không chỉ cho bản thân mà còn cho người khác.
Một thế giới hậu tận thế đồ sộ được Higashino Keigo tạo dựng càng khốc nghiệt, số phận con người càng mong manh thì tình người càng ấm áp. Đó cũng là một “nghịch lí” xuyên suốt câu chuyện vốn chứa đựng muôn vàn nghịch lí. Sách Nghịch lí 13 cho thấy tác giả đã đi tận cùng định nghĩa của “nghịch lí 13” trên cả phương diện khoa học lẫn cá nhân.
Đối tượng phù hợp và lời kết
Cuốn sách phù hợp với những độc giả yêu thích thể loại viễn tưởng hiện thực, khám phá tâm lý con người trong hoàn cảnh khắc nghiệt. Nếu bạn đã quen với phong cách trinh thám của Higashino Keigo, Nghịch lí 13 sẽ mang đến một trải nghiệm mới lạ, sâu sắc về giá trị sống và tình người. Đây là một tác phẩm đáng đọc cho những ai muốn suy ngẫm về ý nghĩa của sự tồn tại và sức mạnh của tình người trong thế giới hỗn loạn.
Tham khảo sách: Ngịch lý 13
